حسین افشین در نشست هم‌اندیشی «نقش‌آفرینی بخش خصوصی در توسعه اقتصاد دیجیتال و تصمیم‌سازی» که امروز ۹ دی‌ماه ۱۴۰۴ با هدف ارائه پیشنهادهای کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق بازرگانی ایران و به میزبانی این اتاق برگزار شد، اتاق بازرگانی را یکی از نهادهای بالغ و آینده‌نگر در حوزه سیاست‌گذاری اقتصادی دانست و گفت: معاونت علمی خود را نماینده بخش خصوصی در دولت می‌داند و مأموریت اصلی آن، رفع موانع تولید و توسعه زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور است.

وی با تأکید بر پیوند میان صنعت و دانش افزود: اگر صنعتی پیشرو و ثروت‌آفرین شکل بگیرد، دانش نیز در آن رشد خواهد کرد. جهت حرکت اقتصاد کشور را باید از مسیر سودآوری آن شناخت و هدف نهایی، رسیدن به نقطه‌ای است که بیشترین سود در تولید مبتنی بر دانش و ارزش افزوده فناورانه باشد.

افشین، با اشاره به چابکی ساختار معاونت علمی تصریح کرد: این معاونت با وجود محدودیت منابع انسانی، با رویکردی چابک فعالیت می‌کند و آماده است همه مسائل و موانعی را که بخش خصوصی احصا می‌کند، در دولت، کمیسیون‌های تخصصی و شورای اقتصاد پیگیری کند؛ مشروط بر اینکه مشکلات به‌موقع و دقیق منتقل شود.

رئیس بنیاد ملی نخبگان، صادرات محصولات دانش‌بنیان را یکی از اولویت‌ها دانست و گفت: شرکت‌های دانش‌بنیان به‌تنهایی توان صادرات پایدار ندارند و این مسیر نیازمند شکل‌گیری کنسرسیوم‌ها، سبد محصولات و شبکه‌های حرفه‌ای بازاریابی و حقوقی است. ما آمادگی داریم با همکاری اتاق بازرگانی، سبدهای صادراتی برندشده در حوزه‌هایی مانند سلامت و کشاورزی دانش‌بنیان را طراحی و حمایت کنیم.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به موضوع مشوق‌های مالیاتی، از آمادگی معاونت برای پیگیری مشکلات مربوط به تخصیص ارز، جریمه‌ها و تأخیرها خبر داد و تأکید کرد: فرآیند صدور مصوبات مرتبط با اعتبار مالیاتی نباید بیش از ۴۰ روز طول بکشد و در صورت تأخیر، شرکت‌ها می‌توانند موضوع را مستقیماً به معاونت علمی اعلام کنند تا پیگیری‌های لازم صورت بگیرد.

افشین، با اشاره به «پیوست فناوری» در قانون حمایت از حداکثر توان داخلی، اظهار داشت: پیوست فناوری نباید صرفاً یک الزام صوری باشد، بلکه باید به شکل حرفه‌ای و توسط شرکت‌های مشاور تخصصی تدوین شود. این حوزه و همچنین رتبه‌بندی شرکت‌ها از جمله ظرفیت‌هایی است که می‌تواند با نقش‌آفرینی جدی اتاق‌های بازرگانی فعال شود.

وی استفاده از ظرفیت رایزنان فناوری و واگذاری برخی مأموریت‌های بین‌المللی به اتاق بازرگانی را از دیگر برنامه‌ها عنوان کرد و گفت: هر جا بخش خصوصی آمادگی بیشتری داشته باشد، معاونت علمی آمادگی واگذاری مسئولیت‌ها را دارد.

معاون علمی رئیس‌جمهور با تمرکز بر هوش مصنوعی خاطرنشان کرد: توسعه این حوزه بیش از هر چیز نیازمند زیرساخت است. ایران از نظر نیروی انسانی و توان نرم‌افزاری کمبودی ندارد، اما ایجاد زیرساخت‌های سنگین و پرهزینه باید با مشارکت دولت و بخش خصوصی انجام شود. در همین راستا، ایجاد نخستین صندوق تخصصی هوش مصنوعی در دستور کار قرار گرفته و از بخش خصوصی برای مشارکت در آن دعوت می‌شود.

افشین، همچنین از آمادگی برای واگذاری «رصدخانه اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی» به اتاق بازرگانی خبر داد و گفت: بهبود رتبه‌های بین‌المللی کشور نیازمند تولید، رصد و انتشار داده‌های دقیق است و این مأموریت می‌تواند با همکاری بخش خصوصی انجام شود.

وی در حوزه تأمین مالی، به انتشار اوراق توسعه فناوری، امکان ایجاد صندوق پژوهش و فناوری مشترک با اتاق ایران، تسهیل استفاده از سازوکار CVC و نقش صندوق نوآوری و شکوفایی در مشارکت در طرح‌های پرریسک اشاره کرد و افزود: مدل‌های جدید تأمین مالی در معاونت علمی در حال آزمون و توسعه است تا هزینه تأمین سرمایه برای شرکت‌های دانش‌بنیان کاهش یابد.

انشتاوراق توسعه فناوری تاکنون به میزان حدود صد همت سرمایه‌گذاری شده است. بخشی از این منابع تاکنون هزینه شده و نزدیک به بیست همت مورد استفاده قرار گرفته است. باقیمانده منابع، بالغ بر هشتاد همت، آماده جذب در سال جاری است و شرکت‌های بزرگ در صورت تمایل می‌توانند از این الگو بهره‌مند شوند. این برنامه فرصت مناسبی برای ایجاد ارتباط و همکاری مستقیم با نهادهای مسئول در زمینه تامین منابع مالی شرکت‌های دانش‌بنیان بزرگ فراهم می‌کند.

رئیس بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: معاونت علمی در حال تجربه و ایجاد روش‌های جدید تامین مالی است و هدف از این اقدامات، تسهیل دسترسی شرکت‌های بزرگ به منابع مالی و تقویت زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور است. مدل‌های جدید طراحی شده می‌تواند نقش مهمی در پشتیبانی مالی از پروژه‌های فناورانه ایفا کند.

به گفته افشین، تاکنون به میزان یکصد همت(هزار میلیارد تومان)، اوراق توسعه فناوری منتشر شده است و بخشی از این منابع تاکنون هزینه شده به طوری که نزدیک به بیست همت مورد استفاده قرار گرفته است. باقیمانده منابع، بالغ بر هشتاد همت، آماده جذب در سال جاری است و شرکت‌های بزرگ در صورت تمایل می‌توانند از این الگو بهره‌مند شوند. این برنامه فرصت مناسبی برای ایجاد ارتباط و همکاری مستقیم با نهادهای مسئول در زمینه تامین منابع مالی شرکت‌های دانش‌بنیان بزرگ فراهم می‌کند.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به اصلاحات انجام‌شده در حوزه صنایع خلاق گفت: شرکت‌های خلاق به‌عنوان یک هویت مستقل می‌توانند از همه مزایای شرکت‌های دانش‌بنیان بهره‌مند شوند و نیازی به عبور از مسیرهای موازی ندارند.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس‌جمهور اعلام کرد: برنامه‌های متنوعی برای جذب ایرانیان خارج از کشور در دست اجرا است و یکی از این برنامه‌ها، طرح «کانکت» است که از طریق سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی معاونت علمی اجرایی می‌شود.

وی تاکید کرد که افراد دارای شرکت‌های دانش‌بنیان در خارج از کشور می‌توانند بدون ارزیابی مجدد شرکت خود، از تسهیلات ویژه این برنامه استفاده کنند و این شرکت‌ها به عنوان همکار داخلی شناخته می‌شوند. این اقدام فرصت مناسبی برای انتقال فناوری و بهره‌مندی از مزایای داخلی فراهم می‌کند.

وی همچنین به اهمیت سرمایه‌گذاری در زیست‌بوم دانش‌بنیان اشاره کرد و افزود: بودجه صندوق نوآوری و شکوفایی در ده سال گذشته از سه میلیارد دلار به حدود ۲۰۰ میلیون دلار کاهش یافته، در حالی که تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان از هزار به ده هزار افزایش یافته است. این امر نشان‌دهنده نیاز به تقویت منابع مالی و زیرساخت‌های فناورانه برای حمایت از رشد پایدار این زیست‌بوم است.

معاون علمی در ادامه به اهمیت سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و کوانتوم اشاره کرد و گفت: کشورهای منطقه سالانه میلیاردها دلار برای این فناوری‌ها هزینه می‌کنند و ما باید با تخصیص منابع کافی، از فرصت‌های جهانی عقب نمانیم. سال گذشته حدود صد میلیون دلار صرف زیرساخت هوش مصنوعی شد، در حالی که برای حفظ رقابت در حوزه‌های کوانتوم و فناوری‌های لبه دانش، سالانه حداقل یک میلیارد دلار لازم است.

افشین ضمن تأکید بر نقش جوانان و نخبگان در توسعه صنعتی کشور، خاطرنشان کرد: صنعت بدون فناوری و نوآوری پایدار نمی‌ماند و افزود: برای تقویت زیرساخت‌های آزمایشگاهی و بستر تحقیقات، بودجه‌ای حدود 10 میلیارد دلار مورد نیاز است که باید با همکاری بخش خصوصی و منابع محیطی تأمین شود.

افشین، در پایان با تأکید بر نقش امیدآفرین بخش خصوصی تصریح کرد: دولت به‌تنهایی نمی‌تواند امید ایجاد کند؛ این بخش خصوصی است که با حضور میدانی و موفقیت‌های واقعی، مسیر آینده را به نخبگان و جوانان کشور نشان می‌دهد. صنعت بدون فناوری و نوآوری پایدار نمی‌ماند و امروز، زمان تصمیم‌گیری‌های بزرگ برای آینده ایران است.

اعلام آمادگی اتاق ایران برای ایجاد کنسرسیوم صادرات محصولات دانش‌بنیان

صمد حسن‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه نباید تولید شرکت‌های دانش‌بنیان محدود به فضای آزمایشگاهی باشد، ادامه داد: امروز با حضور در نمایشگاه‌های فناوری دنیا، متوجه فاصله زیاد خود با آن‌ها می‌شویم. باید این فاصله را کم کنیم. اتاق ایران، ظرفیت‌های خوبی در اختیار دارد و فعالان اقتصادی بخش خصوصی علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در این حوزه هستند. 

حسن‌زاده، با اشاره به اهمیت استفاده از فناوری‌های نوین در توسعه کشور، گفت: وجود سامانه‌های متعدد دولتی در نبود برنامه‌ریزی‌های دقیق، مشکلات زیادی برای فعالان اقتصادی و کل کشور ایجاد کرده است.  

او در بخش دیگری از سخنانش با استقبال از پیشنهاد تشکیل کمیته مشترک میان اتاق ایران و معاونت علمی ریاست جمهوری، برای پیگیری منسجم و سریع مشکلات زیست‌بوم اقتصاد دیجیتال، اظهار کرد: اتاق ایران روسای کمیسیون‌های دانش‌بنیان و فناوری اطلاعات و ارتباطات خود را برای تشکیل این کمیته معرفی خواهد کرد.